Radboud Centrum Sociale Wetenschappen

Opleiders in Mens en Maatschappij

‘Met het idee dat “wij” hier alles weten, houd je het niet meer vol’ | Opleidingsmanager AMID Bernadette van Dijck

Met het twintig jarig lustrum in het vooruitzicht blikt opleidingsmanager van de Advanced Master in International Development (AMID) Bernadette van Dijck terug op het post-masterprogramma waarin kritische reflectie op internationale samenwerking centraal staat. De wereld is complexer geworden, het veld drastisch veranderd en er is controverse over macht. Maar AMID blijkt nog steeds steady as a rock. Van Dijck: ‘AMID’s zijn "keien". Zij zijn de leiders van de toekomst.’

'International development'Drs. Bernadette van Dijck, wat verstaat AMID daar eigenlijk onder?

Bernadette van Dijck: “Vroeger was het de klassieke ontwikkelingshulpsector die vanuit de rijke landen hulp aanbood aan de arme landen. Maar dat idee is sterk aan het veranderen. Allereerst houd je het met het idee dat “wij” hier alles heel goed weten, en dat “zij” daar zitten te springen om onze hulp het tegenwoordig niet meer mee vol. Daarnaast kun je niet meer van dé hulpsector spreken: de wereld is een heel groot leefgebied waar een aantal grote problemen spelen, maar waar alle landen – van arm tot rijk en noord tot zuid – mee te maken hebben. We zullen dus met elkaar, als internationale leefgemeenschap, problemen op moeten lossen: de wereld ontwikkelen zodat deze als geheel een beetje mooier, beter, duurzamer en eerlijker wordt.”

Welke rol is er binnen dit proces voor AMID weggelegd?

“Onze missie is tweeledig. Enerzijds zijn er veel jonge talenten die een master binnen het domein van de international development hebben behaald. Denk aan studies als: antropologie, ontwikkelingsstudies,  international communication of international business and relations. Deze jonge mensen hebben de ambitie om een bijdrage aan de wereldproblematiek te leveren, maar komen niet aan het werk. Bijvoorbeeld omdat organisaties eisen stellen aan werkervaring. Tegelijkertijd is er bij die organisaties een enorme behoefte aan jonge, getalenteerde mensen en nieuwe en interdisciplinaire denkkracht. AMID vormt de brug tussen dat wat je als jonge talent aan kennis hebt als je bent afgestudeerd en wat je dan nodig hebt om die bijdrage in het veld daadwerkelijk te kunnen leveren. Anderzijds willen we al die slimme en idealistische jonge mensen en organisaties helpen om hen op een reflectieve, open en kritische manier te laten kijken naar ontwikkelingssamenwerking en internationale ontwikkeling, actuele wereldproblemen en de verschillen tussen noord en zuid. Hoe kun je binnen dat veld gedegen oplossingen zoeken, ondernemen en acteren?”

U zei eerder dat het veld volop in ontwikkeling is. Het lijkt mij een uitdaging om postacademisch onderwijs af te stemmen op die actualiteit.

“Onze AMID’s werken vier dagen in de week bij organisaties met internationale vraagstukken. Een dag in de week komen ze bij ons. We stellen samen met hen het programma samen: samen met de academici die onderzoek doen naar deze thema’s, maar ook met de organisaties. We hebben het geluk dat we vanuit AMID kunnen samenwerken met alle professoren en onderzoekers van onder andere de Radboud Universiteit, maar ook invloedrijke mensen uit de praktijk. We kunnen zo op heel actuele discussies inspelen. Tegelijkertijd kent het onderwijsprogramma een duidelijke structuur, die de afgelopen twintig jaar is aangescherpt. We hebben een hele mooie opbouw ontwikkeld om mensen naar deze sector te laten kijken vanuit veel verschillende standpunten. Vanuit verschillende tijden, dagelijkse praktijken en academische standpunten. Allemaal met als doel om helder te krijgen: hoe praten we nu eigenlijk over international development? Hoe gaan we met die complexe, wereldwijde problematiek om? Wat zijn de kritische kanttekeningen? Binnen die algemene reflectie vragen we voortdurend naar de eigen reflectie van AMIDs. Zij werken deze – in samenwerking of alleen – uit in noties, analyses en oplossingsgerichte aanpak over grote problemen als klimaatverandering, armoede, achterstelling van vrouwen en meisjes enzovoort.

Ik kan mij voorstellen dat die eigen reflectie soms pijnlijk kan zijn. Bijvoorbeeld als het gaat over dat misschien niet alle wereldproblemen op te lossen zijn en er grenzen zijn aan de eigen professie.

“Ja, maar we vinden dat besef, de kritische reflectie op het eigen werk, wel heel belangrijk. De ontwikkelingshulp van vroeger ging uit van: “wij weten hoe alles moet”. Dat is zo volstrekt achterhaald.  Als AMID kom je in zulke complexe situaties terecht: oplossingen worden pas gaandeweg bedacht. Je moet leren observeren en kunnen benoemen waar die complexiteit precies zit. En er zijn altijd meerdere mensen met verschillende posities, belangen en ervaringen nodig om tot een oplossing te komen.”

Maakt AMID dan een bruut einde aan de roze bril?

“De AMID’s zijn erg idealistisch. Natuurlijk. Het zijn mensen die de wereld oprecht een beetje beter willen maken. Maar ze kúnnen ook daadwerkelijk een bijdrage aan onze wereld leveren. Tegelijkertijd zien we tijdens de opleiding soms de frustraties naar boven komen. Het ís niet zo makkelijk. En werken binnen het internationale ontwikkelingsveld is ook gewoon werk, laten we wel wezen. Hoe groot die idealen ook zijn, je moet altijd binnen een organisatie werken. Het kan soms ook tot teleurstelling leiden dat zelfs als je allemaal de wereld wil veranderen, dat nog niet betekent dat het lukt: dat je geen meningsverschillen meer hebt, dat je dan automatisch op één lijn zit. Het zijn de dilemma’s die iedere professional bij zijn eerste baan ervaart. Ik vind het enorm leuk jonge mensen bij dit soort dilemma’s te begeleiden.”

De laatste tijd is er controverse geweest over de integriteit van hulporganisaties als Oxfam. Hoe gaat u daar als AMID mee om?

“Trainees komen sowieso met vragen, maar ook docenten voelen zich geroepen dit in het onderwijsprogramma te brengen. Wat betekent dit nu? Hoe ga je daar als organisatie mee om? Na bijvoorbeeld de berichtgeving over Oxfam hadden we iemand van die organisatie te gast  Dit soort colleges zijn vertrouwelijk: niks van wat besproken wordt gaat naar buiten. En daardoor kunnen zij heel eerlijk vertellen over dilemma’s waar zij mee te maken krijgen, hoe zij daar mee omgaan en wat ze daar moeizaam aan vinden.  We leven in een wereld waar machtsverschillen heel erg groot zijn – arme en rijke mensen, mannen en vrouwen, mensen die ‘digital connected’ zijn en mensen die dat niet zijn. Als er macht is, is er ook altijd machtsmisbruik. Dat zijn dingen waar je over moet praten en waar je soms ook in alle openheid moet bekennen dat je er geen oplossingen voor hebt.”

Helpt een academische houding bij dit soort ingewikkelde problemen?

“Dat kan zeker. We bespreken bijvoorbeeld altijd de complexiteitstheorie in het curriculum: wat betekent complexiteit nu voor jouw aanpak? We willen ook dat wat we ze op theoretisch niveau aanbieden ook besproken wordt in de praktijk. Dat vinden organisaties vaak ook heel leuk: dat de trainees niet alleen vraagstukken meenemen naar de universiteit, maar ook weer ander vraagstukken meenemen naar de organisatie.

Voor welke soort organisatie hebben de AMID’s  toegevoegde waarde?

“We zaten eigenlijk altijd bij Ministerie  van Buitenlandse Zaken en de klassieke maatschappelijke organisaties. Maar we zien dat steeds meer bedrijven in alle sectoren met internationale ontwikkeling te maken krijgen. Vragen als: als jij H&M bent moet je ook gaan aantonen naar je consument en overheid hoe je kleren gemaakt worden. Werken er kinderen in het atelier,? Is het werk erg vervuilend voor het milieu? Hoe ziet de productieketen  in elkaar? Hoe verantwoord ben je als organisatie eigenlijk bezig? We zien dus nu ook dat als AMID bij andersoortige organisaties binnenkomen, zoals de Sociaal Economische Raad,  de grote banken of Friesland Campina.”

Wat waarderen organisaties aan AMID?

Voor de organisatie halen we een jong, intelligent, betrokken en ambitieus iemand binnen, die geknipt is voor de klus. Wij werven en selecteren jong talent voor ze. We doen dat in overleg en aan de hand van zeer strenge selectiecriteria. Er zijn altijd ongeveer tien keer meer aanmeldingen dan opleidingsplaatsen. De AMID’s zijn echt keien: geen stagiairs maar echt trainees met internationale ervaring en die wat in hun mars hebben, die altijd bezig zijn zichzelf te ontwikkelen en uitgedaagd willen worden. Via het AMID programma krijgen de organisaties toegang tot hele actuele kennis, de brede manier van denken van de AMID’s en het brede netwerk van trainees, docenten en alumni. Als bank kun je bijvoorbeeld niet zomaar het ministerie bellen om het over de voor hen relevante wereldvraagstukken te hebben. Of als organisatie binnen de bloementeeltsector kun je via AMID te horen krijgen dat er wetswijzigingen komen over verantwoord ondernemen. Iedereen is bezig om uit te zoeken wat nu de beste aanpak is. Daarvoor moet je samenwerken met de verschillende actoren in deze sector.  En dat kun je met AMID uitproberen voor een jaar.”

AMID bestaat twintig jaar en dat wordt groots gevierd. Wat raakt u in deze geschiedenis?

“We hielden enige tijd geleden een onderzoek onder onze alumni. Niet alleen werd de opleiding heel hooggewaardeerd, de meeste mensen die we de afgelopen twintig hebben opgeleid werken nog in de sector én maken carrière. Veel mensen, denk aan Esther Benning van Oxfam of dr. Sarah Kinsbergen die gespecialiseerd is in ‘Private Development Initiatives’ (PDIs), zitten nu op leidinggevende functies. De AMID’s zijn de leiders van de toekomst.”

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Ben jij ook benieuwd naar de ervaringen van een alumna van de AMID opleiding? Laat je inspireren door Marie Louise.



Meer informatie over de Advanced Master in International Development vind je hier.

AMID Lustrum - 19 oktober 2018

Geïnspireerd geraakt? Ook idealisten, pragmatisten en revolutionairen die (nog) niet tot het AMID-netwerk behoren zijn van harte welkom op het AMID Lustrum. Met sprekers als Lynn Zebeda (Dr. Monk) en Duncan Green (Oxfam GB), workshops en aansluitende borrel. Vrijdag 19 oktober van 13:00-17:30u in Theater C, Heijendaalseweg 141, Nijmegen.

Bekijk hier het (voorlopige programma)  en registreer je hier voor het Lustrum.  

Reacties naar: amid@maw.ru.nl