Een interview met pt-hoofdopleider Elisa van Ee

Hoe kun je leren leven met datgene wat op je pad komt? Waar ligt de grens tussen lot en verantwoordelijkheid? Dr. mr. Elisa van Ee, hoofdopleider psychotherapie en onderzoeker verbonden aan het RadboudCSW, werd gegrepen door de mogelijkheden van wetenschappelijk onderzoek bij de behandeling van gezinnen die zijn geconfronteerd met oorlog en geweld. Het leidde tot een promotieonderzoek en de aansluitende ontwikkeling van een onderzoekslijn.

Door: Merel van Ommen
 

Uw cliënten lijden, maar moeten ook verantwoordelijkheid dragen voor hun kinderen. Hoe gaat u als hun psychotherapeut met dat dilemma om?

Dr. Elisa van Ee: “De klachten die deze cliënten hebben, zijn een zware en continue belasting voor hen. Aan de ene kant kan ik heel erg goed begrijpen wat er door die belasting gebeurt in het ouder-kindcontact. Sinds ik zelf moeder ben geworden, heb ik daar ook in geleerd. Maar aan de andere kant vind ik dat ondanks die belasting je verantwoordelijkheid naar je kind niet stopt: als ouder héb je nu eenmaal die verantwoordelijkheid, de kinderen hebben je nodig. Soms zijn cliënten te ziek, soms geven cliënten te veel op, vanuit de gedachte: ‘Ik ben zo ziek.’ Dat is een dilemma. Als psychotherapeut moet je ze dan dáár proberen vast te pakken waar ze wél krachtig in zijn. Soms lukt dat niet.”

 

En dan?

“Dan is het de vraag: wat kan er nog wél in dit gezin en wat niet? Dat is óók een dilemma. Ik vind het mooi om altijd het werken naar herstel als uitgangspunt te nemen. Voor ouders is het kind enorm belangrijk: waar zit ruimte om ouders te laten groeien, zodat zij kunnen zorgdragen voor hun eigen kinderen? Het gaat vaak beetje bij beetje, maar die groei kan ze uiteindelijk heel veel kracht geven en dat jaagt vervolgens het herstel aan.” 

Elisa van der Ee

Wat is voor uw cliënten een belangrijk kantelpunt? 

“Ik denk de verzoening met het feit dat je als ouder verantwoordelijkheid hebt, maar daar niet volmaakt in zal zijn. Momenten van falen zijn onvermijdelijk en dat hoeft niet erg te zijn - als je op andere momenten de verantwoordelijkheid maar wél goed kan pakken. Als het gaat om ouders met oorlogstrauma’s gaat het ook nog over iets anders: de verzoening met het feit dat de posttraumatische klachten er zijn, maar dat dat niet betekent dat het leven stopt. Je moet verder. Mét je kinderen.” 

 

Worstelt de therapeut eigenlijk ook met verantwoordelijkheid?

“Natuurlijk ben je verantwoordelijk voor het herstel van de cliënt. Ook als er iets niet goed gaat – bijvoorbeeld in het geval van suïcide of als een cliënt ontregelt op een manier die tot schade bij anderen leidt. Het is als therapeut een voortdurende zoektocht naar het vertrouwen dat iemand aan het herstellen is en tegelijkertijd ruimte krijgt om te vallen en weer op te staan. Tegelijkertijd moet je ook rekening houden met risico’s en bijvoorbeeld de belangen van een kind, dat zorg en aandacht nodig heeft. Hoeveel ruimte is dan acceptabel? Wanneer laat je iemand gaan? Wanneer neem je iemand op – ook al weet je dat dat een lapmiddel is? Het is soms een strijd: je moet durven vertrouwen op je eigen oordeel, zorgen en ook weer los kunnen laten.”

 

Is er binnen het traumawerk nog wel genoeg ruimte voor psychotherapie?

“Er is momenteel binnen ons vakgebied een discussie gaande over evidence-based traumagericht werken versus deze interventies integreren binnen een persoonsgerichte benadering. Die discussie splijt ons werkveld en is behoorlijk zwart-wit. Ik denk dat er een grote groep cliënten is die heel erg profiteert van EMDR of imaginaire exposure. Maar aan de andere kant zie ik cliënten die daar niet genoeg aan hebben. Het gaat in die gevallen niet alleen over PTSS-klachten, maar ook over de vraag: hoe leef ik mijn leven? Hoe heb ik nog vertrouwen in de mensheid? En wat als die klachten blijven? Als psychotherapeut kun je iemand dan helpen bij het vinden van een manier van functioneren, een tevredenheid met het leven. De discussie kan maken dat de getraumatiseerde mens wordt gereduceerd tot PTSS-symptomen.”

 

Is dat erg?

“De mens functioneert in een context. Symptomen zijn niet meer dan een label om te begrijpen waar we het over hebben. Therapeuten zijn over het algemeen symptoom- en dus individugericht. Dat tekent zich bijvoorbeeld af in gescheiden zorgafdelingen en zorgkaders voor volwassenen én jeugd. Zodra de behandeling complexer wordt dan symptoombestrijding, blijkt het binnen ons zorgsysteem heel ingewikkeld om holistisch en afdelingsoverschrijdend te kijken. Ik geloof oprecht dat als de problematiek complexer wordt we des te meer moeten investeren in de therapeutische relatie als fundament van de behandeling en daarvoor moeten kijken naar de persoon in zijn of haar context. Op dat fundament kunnen onze evidence-based methodes vorm krijgen, gericht op symptomen én functioneren, zodat complexe problematiek ook effectief behandeld kan worden.”

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

Dr. mr. Elisa van Ee is klinisch psycholoog, jurist, en als wetenschappelijk hoofd ‘trauma en gezin’ van het Topklinisch Psychotraumacentrum Zuid-Nederland verbonden aan Reinier van Arkel, instelling voor geestelijke gezondheidszorg in ’s-Hertogenbosch. Daarnaast is zij als hoofdopleider psychotherapie en onderzoeker verbonden aan het Radboud Centrum Sociale Wetenschappen. Na een brede en internationale vooropleiding werkte zij als therapeut zowel binnen de kinder- als de volwassenpsychologie.

Over de Nijmeegse opleiding tot Psychotherapeut
 

 

In de Nijmeegse opleiding tot Psychotherapeut wordt er nadrukkelijk gebruik gemaakt van de verbinding met de Radboud Universiteit. Uiteenlopende, complexe, psychische klachten en problemen – van cliënten van verschillende leeftijden, met diverse maatschappelijke en culturele achtergronden – worden vanuit verschillende invalshoeken benaderd. De opleideling leert werken vanuit diverse psychotherapeutische referentiekaders en met de gemeenschappelijke factoren in deze referentiekaders. De hechtingstheorie is de overkoepelende theorie voor het integratief werken als psychotherapeut. Er zijn veel mogelijkheden om eigen accenten te leggen. De opleiding biedt een veilig en verdiepend leerklimaat in de vorm van een vaste en vertrouwde jaargroep.

 

Volledig interview lezen?

Dit dubbelinterview is een bewerking van een uitgebreid artikel in BIGmagazine. Op 7 september 2018, tijdens de opening van het academisch jaar, werd BIGmagazine officieel gelanceerd. BIGmagazine is een portret van de mensen achter de BIG-opleidingen van SPON/RadboudCSW.

 

Lees het volledige interview met pt-hoofdopleider Elisa van Ee (pdf) of lees BIGmagazine digitaal.