Bruggenbouwers met één doel: de best mogelijke zorg

Een dubbelinterview met prof. dr. Ron Scholte (OGZON) en dr. Wiede Vissers (gz) over de kracht van hun opleidingen

 

Prof. dr. Ron Scholte is kwartiermaker en hoofdopleider van de splinternieuwe opleiding tot Orthopedagoog-Generalist Zuid- en Oost-Nederland. De opleiding is, in samenwerking met RINO Zuid, in januari gestart in Eindhoven en zal eind maart beginnen in Nijmegen. Dr. Wiede Vissers is plaatsvervangend hoofdopleider van de postacademische opleiding tot gz-psycholoog. Samen met hoofdopleider prof. dr. Marc Verbraak staat ze aan het roer van de opleiding die dit jaar 21 jaar bestaat. Waarin zit de kracht en uniciteit van de opleidingen? Hoe kunnen zij – beide bruggenbouwers in de zorg – elkaar versterken? En hoe verbetert dit de zorg voor jeugd?

Door: Hans Wanningen
Beeld: Duncan de Fey & Studio Whitecat

(1854 woorden / geschatte leestijd: 8-14 min)

Om welke cliënten is het jullie te doen? 

Wiede: ‘De Nijmeegse opleiding tot gz-psycholoog neemt de gehele levensloop tot perspectief, van de vroege jeugd tot de laatste levensfase. Onze ervaring is dat een kunstmatig schot tussen, bijvoorbeeld, jeugd en volwassenheid niet werkt. Een stoornis of andere problematiek trekt zich nu eenmaal niets aan van leeftijdgrenzen.’

Ron ScholteRon: ‘In het geval van de OG-opleiding gaat het om kinderen en jongeren tot een jaar of 23 en hun verzorgers, van ouders tot leerkrachten en behandelaren. Maar wij trekken evenmin een harde leeftijdsgrens. Met name bij een zwaardere beperking kan de zorg vanuit de OG zich in principe uitstrekken van nul tot honderd jaar.’

Zit het werkveld dringend te wachten op OG-professionals?

Ron: ‘Absoluut. De OG-professionals zijn, net zoals de gz-psychologen, haast niet aan te slepen, zo hoor ik van bestuurders van jeugdzorg- en GGZ-instellingen. Bij alle dynamische transities in de zorg is er enorm veel vraag naar hooggekwalificeerde orthopedagoog generalisten. Opmerkelijk genoeg kende Nijmegen tot dusver geen postdoctorale opleiding tot orthopedagoog generalist, terwijl toch de bachelor- en masteropleiding hier al jaren door studenten wordt beoordeeld als de beste van het land.
In het wetenschappelijk onderzoek gaan de ontwikkelingen nauwelijks minder hard. Daar zijn ook mensen met expertise nodig. De vacaturebak is daarmee rijk gevuld voor generalisten die in hun denken en handelen onderzoeksmatig kunnen acteren, vooral ook binnen het totale speelveld van de aandachtsgebieden van de OG en gz-psycholoog. Bij de problematiek van cliënten speelt de context nu eenmaal vaak een grote rol.’

 

Wiede Vissers: ‘Een doorlopend proces van (zelf)reflectie, op grond van de laatste en beste inzichten, is de – wetenschappelijke – norm voor iedereen in de opleiding tot gz-psycholoog’

 

 

Welke nieuwe wegen gaat de opleiding OG zoal inslaan, didactisch en inhoudelijk?

Ron: ‘Kenmerkend is de aangescherpte focus op academische inbedding, op wetenschappelijke attitude, op kritische zelfreflectie ook. Daarnaast zet de opleiding sterk in op de connector-rol van de OG. Dat is niet alleen een vraag uit het veld, het doet ook recht aan nieuwe inzichten uit de literatuur. Van de OG als contextgerichte generalist mag verwacht worden dat hij de regie neemt rond samenwerking in de zorg en in de keten. Een goede OG smeedt allianties, mobiliseert en bundelt krachten, binnen en buiten het eigen domein. Vandaar dat de OG-opleidelingen hun vaardigheden hierin veelvuldig onder bewijs moeten stellen in, bijvoorbeeld, ketenprojecten. Vandaar mede ook dat alle nieuwe onderwijsmodules in co-creatie zijn vormgegeven, in samenspraak met professionals uit vele geledingen, cliënten, oud-studenten en andere stakeholders.’
 

Welke meerwaarde heeft de academische inbedding van de twee opleidingen?

Wiede: ‘Het is essentieel dat je als gz-psycholoog methodisch te werk gaat en methodisch op je eigen inzet kunt reflecteren. Je dient jezelf, vanuit een onderzoekende houding, steeds af te vragen: doe ik wat ik doe op de goede manier? Werk ik op basis van de nieuwste inzichten of volg ik misschien platgetreden paden of achterhaalde aannames? 
 
Zelf schaven en slijpen we voortdurend aan elke module van het curriculum, tegen het licht van de actuele stand van de wetenschap. Wij als opleiders moeten onszelf óók blijven bevragen. Is onze didactiek nog bij de tijd? Is dit wel de beste manier om competenties en kennis bij te brengen?
Dit doorlopende proces van reflectie en zelfreflectie, op grond van de laatste en beste inzichten, is de – wetenschappelijke – norm, voor iedereen.’
 
Ron: ‘Daar sluit ik me volledig bij aan. Dezelfde maatstaven hanteren we ook voor de OG-opleiding.’
 
 Ron Scholte: ‘Opleidelingen brengen hun werkervaringen mee. Sterker nog, een actieve eigen inbreng is zelfs een vereiste’
 

Welke plek neemt duaal leren in jullie opleidingen in? 

Ron: ‘Een essentiële plek. Ben je niet werkzaam in het veld, dan kun je de opleiding niet volgen. Opleidelingen brengen hun werkervaringen mee. Sterker nog, een actieve eigen inbreng is zelfs een vereiste. Afwachtende, passieve kennisconsumenten brengen de opleiding en het beroep niet verder, bij alle veranderingen die zich daar in hoog tempo voordoen. Van de ingebrachte expertise leren wij als opleiders op onze beurt ontzettend veel. Daardoor kunnen wij beter opleiden. Het mes snijdt zo aan twee kanten.’
 

 
 

Wiede: ‘Tegenover 810 cursorische en theoretische uren staan in de opleiding tot gz-psycholoog 2790 praktijkuren. Dat zegt eigenlijk al genoeg. De opleiding is doortrokken van praktijkleren, steeds in verbinding met de actuele kennisstand. Verder zit je als opleideling met je peers in de lessen, die jou telkens weer bevragen. Daar heb je misschien de dag erna al plezier van in jouw praktijk. Omgekeerd maak je dingen mee op je werk die voedend zijn voor de lessen, je docenten en je peers.’
 

Hoeveel gewicht legt blended leren bij jullie opleidingen in de schaal? 

Ron ScholteRon: ‘Bij de OG-opleiding maakt e-leaning minstens twintig procent van het onderwijs uit. Bestaande modules moeten hier in mee. Onze nu nog overzichtelijke schaalgrootte maakt ons redelijk wendbaar. Zodoende kunnen wij eenvoudiger hiermee experimenteren dan Wiede en haar collega’s. Dat doet overigens niets af aan alle kwaliteiten van hun voortreffelijke opleiding.’
 
Wiede: ‘Blended leren, flipping the classroom en zo verder: wij zetten dit in waar dit meerwaarde heeft én organisatorisch kan. Wij hebben nu zeventien en in september twintig groepen, een aanzienlijke omvang. Dat maakt bij ons de ruimte om te experimenteren wat minder groot, zoals Ron terecht vaststelt. Daarom volgen wij de experimenten met blended leren bij de OG-opleiding op de voet. Want ook opleidingen kunnen over en weer doorlopend van elkaar leren.‘
 
Ron Scholte: ‘BIG-registratie opent deuren naar bijvoorbeeld vergoeding door zorgverzekeraars. Zonder twijfel maakt dit de keuze voor de OG-opleiding extra aantrekkelijk’
 
Waarmee gaat de Nijmeegse opleiding OG naamsbekendheid opbouwen? Of volstaat simpelweg al de belofte van de aanstaande BIG-status van het beroep voor een grote toeloop van studenten?
Ron: ‘BIG-registratie opent deuren naar bijvoorbeeld vergoeding door zorgverzekeraars. Zonder twijfel maakt dit de keuze voor de opleiding extra aantrekkelijk. Verder kwamen de kracht van de academische inbedding en wetenschappelijke attitude al ter sprake, dat is zeker een sterk punt. Uit landelijk onderzoek blijkt voorts dat onze opleiding van alle OG-opleidingen in Nederland het minste overlap heeft met de gz-opleiding. Bovendien willen wij snel en slagvaardig inspelen op ontwikkelingen en actuele maatschappelijke trends.’
 
Wiede Vissers: ‘De rapportage van de visitatiecommissie toont nadrukkelijk aan dat onze wetenschappelijke inbedding en levensloopgerichtheid onderscheidende kenmerken zijn’
 

 

Waarin onderscheidt zich de opleiding tot gz-psycholoog?

Wiede: ‘We zijn generalisten pur sang, gericht op de hele levensloop en met een sterke academische inbedding. Het soort bruggenbouwers waar het werkveld en de samenleving momenteel dringend om verlegen zitten. We zijn een inclusieve opleiding: aangezien gz-psycholoog het basisberoep is voor psychologen, gezondheidswetenschappers én orthopedagogen. Wiede Vissers docent
 
Vorig jaar heeft een visitatiecommissie de opleiding grondig doorgelicht. Dat heeft geleid tot een heel goede beoordeling. Hun rapportage toont nadrukkelijk aan dat onze wetenschappelijke inbedding en levensloopgerichtheid daadwerkelijk onderscheidende kenmerken zijn.’
 

Beide opleidingen leiden op tot bruggenbouwers en verbinders. Hoe werken jullie toe naar ontschotting in de zorg?

Wiede: ‘Al samenwerkend zoeken we telkens naar manieren om zorg over werkvelden heen beter te maken. In dat kader maken we onze studenten tevens wegwijs in financieringsvraagstukken. Geregeld is er meer mogelijk dan men aanneemt, wat samenwerking en ook wat zorgfinanciering betreft. Zoek elkaar op in de zorg en de keten, zo leren wij de opleidelingen. Onderzoek mogelijkheden, wees inventief, kijk naar wat wél kan.’
 
Ron Scholte: ‘Iemand moet de regisseursrol op zich nemen, wil men niet langs elkaar heen werken. Een OG is in staat die handschoen op te pakken’
 
Ron: ‘Op de context gericht zijn betekent dat je als OG bij elke casus het net breed moet uitgooien. We leren onze studenten zich altijd af te vragen: wie is erbij betrokken? Van andere zorgprofessionals en onderwijspartijen tot gemeentes en zorgverzekeraars. Alliantievorming is een expliciet onderdeel van het curriculum. Iemand moet de regisseursrol op zich nemen, wil men niet langs elkaar heen werken. Een OG is in staat die handschoen op te pakken.’
 

Waarin kunnen beide opleidingen elkaar versterken? Zien jullie mooie kansen om samen op te trekken?

Wiede: ‘Maatschappelijk bezien is het antwoord simpel: er is een urgente behoefte aan BIG-geregistreerde generalisten in de zorg. Met de collega’s van de OG-opleiding willen we verder graag bespreken hoe we als opleiders elkaar kunnen vinden en verrijken. Door “best practices” uit te wisselen, bijvoorbeeld, of door keuzemodules van ons ook open te stellen voor jullie opleidelingen.’
Ron: ‘Dat klinkt al uitnodigend. Eerder stelden we vast dat wij als relatief kleinschalige opleiding nu nog wendbaar zijn in ons opleidingsaanbod. De ervaringen en inzichten die we daarbij opdoen, delen we natuurlijk graag met jullie opleiding. Samen optrekken in onderzoeksprojecten lijkt mij ook een aanlokkelijke optie. Zo zijn er legio mogelijkheden om gezamenlijk nader te verkennen.’
 
 Wiede Vissers: ‘Een professional, zo mag je verwachten, stelt zijn handelwijze ter discussie en leert daar telkens weer van
 

Hoe dragen jullie opleidingen bovenal bij aan het verbeteren van de (jeugd)zorg?

Wiede Vissers leslokaalWiede: ‘We leiden professionals op die hebben geleerd om gefundeerd te handelen. Geen overbodige luxe, want in het vakgebied vertrouwen sommigen al te zeer op een intuïtieve werkwijze. Intuïtie is mooi; maar intuïtie én gefundeerd handelen zijn mooier. Een professional, zo mag je verwachten, stelt zijn handelwijze ter discussie en leert daar telkens weer van.’
 
Ron: ‘Mee eens. Laatst las ik een prachtige titel van een paper: “Love yourself as a person, doubt yourself as a therapist”. Als jij een professional in de arm neemt, dan wil je toch ook dat die op de hoogte is van de nieuwste inzichten en aanpakken in het vakgebied? Louter vertrouwen op diens intuïtie, daar zou ik alleen al intuïtief moeite mee hebben... Klinische expertise en actuele kennis zijn onontbeerlijk. Dat brengen wij in Nijmegen al onze opleidelingen bij.’
 
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Onze opleiding tot Orthopedagoog Generalist Zuid- en Oost-Nederland start in 2019!

 
In de nieuwe postacademische opleiding tot orthopedagoog generalist bieden wij de bruggenbouwer en samenwerkende OG de juiste kennis, tools en ontwikkelingsmogelijkheden om deze rol succesvol in te vullen. We zien de OG als een gids die breed is opgeleid en die het spel tussen de verschillende schakels goed beheerst en daar flexibel in kan opereren. Wij leiden hen op met een missie: goede omstandigheden creëren voor (jonge) mensen die zich daardoor beter kunnen ontwikkelen.
 
Meer informatie over deze nieuwe opleiding? Neem een kijkje op onze website: www.ogzon.nl
 

Onze opleiding tot gz-psycholoog bestaat dit jaar 21 jaar. 

 
In de Nijmeegse opleiding tot gz-psycholoog staat het levensloopperspectief centraal, kijken we vanuit een wetenschappelijke bril naar de beroepsuitoefening en bieden we ruimte voor individuele keuzes. Deelnemers die in de setting van Volwassenen & Ouderen (VO) en deelnemers die in de setting van Kinderen & Jeugd (KJ) werken volgen gezamenlijk een groot deel van de lessen. Dit is het zogenaamde generieke programma. Hierin komt onder andere de samenhang tussen hechting, leren en ontwikkeling in de kindertijd en problemen en beperkingen op latere leeftijd aan de orde. In het specifieke gedeelte van de opleiding staat verdieping op het generieke deel centraal. 
 
De gz-psycholoog is sinds 1998 erkend als wettelijk beroep. Meer informatie over deze volwassen opleiding? Neem een kijkje op onze website: www.rcsw.nl/gz
 
Wil je meer lezen over wat het beroep van gz-psycholoog inhoudt, lees dan het beroepsprofiel op de site van de Nederlands Vereniging voor Gezondheidszorgpsychologie.